در سی‌وچهارمین روز از جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، نبض ورزش در ایران و کشورهای جنوبی خلیج فارس به کندی می‌زند. مفاهیمی چون «دیپلماسی ورزش» و «توسعه ورزشی» جای خود را به بخشنامه‌های جنگی و پناهندگی ورزشکاران دادند.

با آغاز جنگ، تمامی رقابت‌های داخلی در ایران متوقف شد. اما آنچه بیش از همه ساختار ورزش را تحت تاثیر قرار داده، بخشنامه وزارت ورزش است که حضور تیم‌های ملی و باشگاهی در «کشورهای متخاصم» را ممنوع کرده است.

این دستور، مستقیما بازی تراکتور با شباب‌الاهلی در لیگ نخبگان آسیا را تحت تاثیر قرار داده است؛ مسابقه‌ای که قرار است کمتر از ۲ هفته دیگر در جده عربستان سعودی برگزار شود.

آیا تراکتور به جده می‌رود؟

پرونده باشگاه تراکتور تبریز اکنون به پیچیده‌ترین گره دیپلماتیک فوتبال ایران تبدیل شده است.

مدیریت باشگاه با ارسال نامه‌ای رسمی به کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC)، اعلام کرد که به‌دلیل شرایط جنگی منطقه، ابهام‌های جدی در مورد تضمین امنیت کامل در خاک عربستان سعودی وجود دارد و خواستار انتقال بازی به یک «کشور امن» شد.

محمدرضا زنوزی، مالک باشگاه تراکتور، با لحنی تند بر تصمیم خود پافشاری می‌کند.

او گفت: «تصمیم ما برای عدم سفر به عربستان قطعی و ثابت است. وقتی پیش از این به بهانه‌های واهی ایران را ناامن خواندند و ما را از حق میزبانی محروم کردند، حالا چطور انتظار دارند در شرایطی که منطقه درگیر جنگ است و عربستان امنیت ندارد، ما به آنجا برویم؟»

او همچنین تاکید کرد که اگر ای‌اف‌سی با تغییر محل بازی موافقت نکند، این باشگاه شکایت خود را به دیوان حکمیت ورزش (CAS) و فیفا خواهد برد.

در سوی دیگر، هدایت ممبینی، دبیرکل فدراسیون، گفت که کنفدراسیون فوتبال آسیا علی‌رغم تمام رایزنی‌ها، همچنان بر میزبانی سعودی‌ها اصرار دارد و تضمین‌های امنیتی لازم را داده است. حال باید دید در نهایت تراکتور راهی جده خواهد شد یا خیر.

لغو پروازها و سفرهای زمینی؛ از آنتالیا تا پناهندگی در استرالیا

وضعیت تیم‌های ملی ایران تصویری از استیصال و فروپاشی است. لغو پروازها، ملی‌پوشان را به طی مسیرهای زمینی طولانی سوق داده است.

تیم ملی زنان پس از جام ملت‌های آسیا در استرالیا، مسیری طولانی را از طریق ترکیه و مرز زمینی بازرگان طی کرد تا به کشور بازگردد؛ سفری که تحت تاثیر خبر پناهندگی دو بازیکن این تیم، عاطفه رمضانی‌زاده و فاطمه پسندیده، در استرالیا قرار داشت.

تیم ملی مردان نیز که برای آماده‌سازی جام جهانی ۲۰۲۶ با اتوبوس به ترکیه رفت، در حالی برابر نیجریه شکست خورد و بر کاستاریکا غلبه کرد که فضای اردو کاملا سیاسی و جنگی بود.

ملی‌پوشان در مراسم آغاز مسابقه، کوله‌پشتی‌هایی به یاد دانش‌آموزان کشته‌شده میناب و تصاویری از ویرانی‌های جنگ در دست داشتند. در این میان سایه حذف سردار آزمون به‌دلیل مواضع انتقادی و مصادره اموالش از سوی قوه قضاییه بر سر ملی‌پوشان بود.

لیگ برتر؛ زیستن با شرایط جنگی در تهران

مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال، رسما اعلام کرد که فوتبال ایران باید «زندگی با شرایط جنگی» را بیاموزد.

لیگ برتر، پرمخاطب‌ترین رقابت داخلی که با ۶۲ بازی باقی‌مانده معلق شده، قرار است از اوایل اردیبهشت به‌صورت متمرکز برگزار شود.

تهران با ورزشگاه‌های شهرقدس و دستگردی، محتمل‌ترین گزینه برای میزبانی از این رقابت‌های سرد و بدون تماشاگر است تا شاید حداقل، قهرمان این فصل خون‌بار مشخص شود.

خلیج فارس؛ تردید در مدل «توسعه از طریق ورزش»

در سوی دیگر خلیج فارس، جنگ تیر خلاصی به پروژه‌های جاه‌طلبانه «چشم‌انداز ۲۰۳۰» زده است.

لغو مسابقات فرمول یک در بحرین و عربستان سعودی، و لغو فینالیسیمای بین آرژانتین و اسپانیا در دوحه، نشان داد که امنیت، کالایی است که حتی با میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری تضمین نمی‌شود.

طبق گزارش شرکت مشاوره «نورث‌بورن»، بیش از ۱۰۰ رویداد بین‌المللی در منطقه لغو شده است.

سایمون چادویک، تحلیلگر صنعت ورزش، به روزنامه گاردین گفت این بحران «شکنندگی» مدل ورزشی کشورهای عربی را برملا کرد.

مدلی که بر پایه میزبانی رویدادهای بزرگ و خرید ستاره‌هایی چون رونالدو و بنزما بنا شده بود، اکنون در برابر بسته شدن حریم هوایی و تهدیدات موشکی به زانو درآمده است.

چشم‌انداز تیره؛ ورزش در وقت اضافه

سرمایه‌گذاری میلیارد کشورهای عربی برای توسعه صنعت ورزش و تلاش عربستان برای رساندن سهم ورزش به ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی، اکنون با چالشی وجودی روبه‌رو است.

جنگ در بدترین زمان ممکن برای ورزش منطقه رخ داد؛ زمانی که خلیج فارس می‌رفت تا به قطب جدید ورزش جهان تبدیل شود.

اکنون، استادیوم‌ها در سکوتی مرگبار، در انتظار پایان نبردی هستند که برنده ورزشی نخواهد داشت.